İyzico kurucusu Sevgili Barbaros Özbugutu sağolsun Bloomberg’de Sefer Yüksel’in programında, bir sohbetimizde konuştuğumuz Egosistem, Ekosistem meselesini atışta bulunarak aktarmış.

Sohbetimiz esnasında da, bu benzetmeyi kullanırsan, mutlaka atıfta bulunmasını rica etmiştim. Sözünü yerine getirdiği için de Sevgili Barbaros’a çok teşekkür ederim.

Bir Medium yazarı olarak, konunun felsefesinin anlaşılması için bir yazı haline de dönüştürme zamanı geldi diye hissettim.

Bugün finansal teknolojiler sektöründe yeni gelişen ve inovasyona çok açık bir yapı. Bu yapının büyütülmesi içinde devletler açık bankacılık regülasyonları getirerek, daha küçük oyuncularında bu pazarda oynayabilmesi, pazarın sermaye temeli değil bilgi ve yetenek temelli oynanmasını sağlamak istiyorlar. …


Umut fakirin ekmeği. Umut olmadan gelecek olmuyor. Umutlar yitirilince herşey kayboluyor.

İstanbul Teknik Üniversitesi’nden 2021 öğretim yılında 1. olarak mezun olan Sevgili Umutcan hepimize çok güzel bir ders veriyor. Bu dersi aldığım için Umutcan’a minnetarım. Konuşmanın tamamını https://youtu.be/tzCwreWDNQw adresinden izleyebilirsiniz.

Toy ve ukala bir çocuktan, kendini bulma yolculuğuna çıkan ve sonrasında ne kadar toy olduğunu keşfeden bir Umutcan egosunu nasıl yendiğinin, kamil insan yolculuğuna çıkışının adeta habercisi.

İnsanlara bu yolculukta teşekkür eden, minnet duygularını dile getiren bir gönül.

Dünya’nın kendi ekseninde dönmediğini bir genç, bunu anlayamamış büyüklerine insanlık dersi veriyor.

Toy olmasının bilinci ile kendini ezdirmeden, bilginin değerini, kendinin değerini…


Amazon alışveriş merkezlerine benzer büyük perakende mağazaları açmayı planlıyor.

Amazon, pandemi döneminde elektronik ticarette hızlı bir gelişim göstermiş olsa da, bir zamanlar Sears gibi büyük mağazaların hakim olduğu fiziki perakendeciliğe geçişi de hızlandırıyor.

Amazon’un büyük fiziksel perakende satış yeri almayı planlaması, şirketin teknoloji, giyim, ev eşyaları, elektronik alanında satışlarının genişlemesine yardımcı olacak.

Amazon bu alanı uzun zamandır bozuyordu şimdiler de ise bozduğu alanı kendi inşa etmeye çalışıyor.

Yeni perakende alanları 30 K fitkare olacak, tipik bir perakende alanından daha küçük ancak en iyi tüketici markalarının ürünlerini sunacak. Jef Bezos, departman storelara özenmiş sanki.

Amazon, fiziksel perakende alanınıda birçok markayı gölgede…


Güven kültürü, çalışan ve şirketlerin performansını iyileştirir. Sorulardan biri Liderlerin güveni nasıl oluşturabilecekleri bu konuda eğitilip, eğitilemeyecekleri üzerine olur.

Güven, çalışan bağlılığının da temelidir. Güven teşvik eden bir kültür, işlemsel sürtünmeyi azaltır. Bu sayede, daha hızlı ve daha düşük maliyetler ile kararlar alınır ve uygulanır. Bugünün dünyasında hızın ne kadar kritik olduğu tartışılmaz.

Güven duygusu, otonomi ile tetiklenir ve çember doğru şekilde dönmeye başladığında, sürekli hızlanarak devam eder.

“Müşterilerinizle güven tesis etmek için önce çalışanlarınızla kurmanız ve ürün veya hizmetlerinizin standartlara uygun olmasını sağlamak için dahili olarak süreç ve standartlar oluşturmanız gerekir.”

Kuruluşlar, güven oluşturmak için yeterince çabalıyorlar mı? Liderlik…


Kırılgan, esnek ve kırılgan olmayan sistemlerin stres tepkisidir.

Kırılgan bir sistem cam gibidir. Bir şoktan sonra kırılır. Esnek bir sistem kauçuk gibidir. Strese maruz kaldıktan sonra iyileşir. Kırılganlık önleyici bir sistem bir kas gibidir. Spor salonunda yırtıldıktan sonra güçlenir.

Kırılganlık önleyici, belirsizliği sever. Kırılganlık karşıtı, bilinmeyenle başa çıkmamıza, bir şeyleri anlamadan yapmamıza ve onları iyi yapmamıza izin veren tekil bir özelliği barındırır.

Kırılgan karşıtlığı sayesinde, yapmakta düşündüğümüzden büyük ölçüde daha iyiyizdir. Aşırı zeki ve kırılgan olmaktansa aptal ve kırılgan olmayı tercih edebiliriz.

Anti-kırılganlık her zaman pozitif değildir.

Saplantılı tek taraflı aşk kırılgandır. Ne kadar reddelilirse o kadar güçlü olur. Ancak…


Pandemi döneminde, yeni normallerimiz oluştu ve hayatlarınızı bir kez daha sorguladık. Psikolojik olarak bu dönemin etkilerinden kurtulabilmeye çalışıyoruz.

Bireysel ve toplumsal travma sürecini atlatabilmek için, yaratılan alanı hem kendimize hem de arkadaşlarımıza borçluyuz.

Bunun dışında bir araçta yazma oldu. Dışa vurumsal bir şekilde yazmak iyileşme sürecimizi hızlandırdı.

Planlı ve ayrıntılı bir yazı, yaşadığımız şeyleri sindirmemize, gelecek hayatımızı kafamızda canlandırmamıza yardımcı oldu. Bunun yanında yazma kan basıncımızı düşürdü, bağışıklık sistemimizi güçlendirdi ve genel olarak hayat kalitemizi arttırdı.

Dışa vurumcu yazım, stresi, kaygıyı, depresyonu azalttı. …


Açık Bankacılıkta, Verilerin açıkça paylaşılması ve erişilebilir olması sayesinde, rekabetin arttırılması ve kobilerin desteklenmesi amaçlanıyor.

Verileri karşılaştırma için açmak, insanların karşılaştırma yapmalarına imkan vermektedir.

Vergi mükelleflerine çok pahalıya mal olan büyük kurumları desteklemenin gerçek maliyetini görebildikleri için rekabeti iyileştirecektir. Açık bankacılık bir anlamda Dünya’nın en büyük problemlerinden biri olan gelir adaletsizliğini çözmek için bir araç olacaktır.

Ekonomik durgunluklar ile durmuş olan KOBİ kredileri ve risklerini değerlendirmek için yeni yollara izin verecek bir araç haline dönüşecektir.

Bankaların daha hızlı hareket edebilmesini sağlaması, Basel komitelerinin sıkı stres testlerinin baskısı altında olan 1. …


Yüksek performans gösteren takımların ortak bir noktası psikolojik güven.

Psikolojik güven, hata yaptığınızda cezalandırılmayacağınıza olan inanç olarak adlandırılabilir.

İnsanların, psikolojik güven ortamlarında, risk alır, fikirlerini söyler, yaratıcılıklarını gösterir ve merakları artar.

Güven olmadan ekip olmuyor. Bugünün dünya belirsizliklerinde, birşeyleri keşfetmek, birşeyleri denemek için psikolojik güven olmazsa olmazımız.

Beyin, psikolojik güven ortamı olmadan, bir patron, rekabetçi iş arkadaşı veya küçümsenen astlar tarafından bir ölüm kalım tehdidi olarak, provoke oluyor.

Beynin alarm zili amigdala, daha yüksek beyin merkezlerini ele geçirerek savaş veya kaç tepkisini tetikliyor.

Bu durum önce hareket et ve sonra düşün persfektifini, analitik akıl yürütmeyi kapatıyor. Aklımızı en ihtiyaç duyduğumuz…


Son zamanlarda en çok duyduğum şeylerden birisi de untapped (Antep) customer konusu.

Müşteriyi odağına aldığında, onun sisteme girmemesinin bir sebebi olabilir. Dokunmamakta istiyor olabilir.

Eğer müşteriye sormazsan, plaza dili ile untapped customer diye ağzından sakız edebilirsin.

Müşteriye gidip sorduğunda, sana neden dokunmaman gerektiğini söyler ancak aktif dinleyebildiğinde duyabilirsin. İnanç sistemi ile duymaya çalıştığında, duymaya engeldir.

Güç zehirler. Zorlandığında, herşeyin olacağına inanılır. Gerçeklikten uzaklaşmayı sağlar.

Onlara dokunmak ve dokunmamak, onlara değer yaratma ile alakalıdır. Etki alanınız genişlemediği sürece, Antep’lilere erişemezsin.


Kendini bilmek ne büyük erdemdir. Bazen kendimizi dev aynasında görür, bazen de olduğundan küçük görmeye çalışırız. Aynanın içinin konveks veya konvak olduğuna göre değişir devleşmek veya küçülmek.

Devir kendini bilerek, hayatı küçültme zamanıdır.

Bazen tilki kendini arslan sanar. Ancak bilemez ki ne arslan olur ne tilki.

Tilki olmakta güzeldir ama arslan olma isteği onu ne arslan ne tilki yapmıştır.

Değişim demek Arslan’ın tilkiye dönüşme hikayesi değildir. Tilki’nin kendi yolculuğunda kendini değiştirmesidir.

İşte bu yanılsamadır hayatı dev aynasında görmeyi sağlayan.

Tilki isen tilki olarak doğmak gerekir. Doğanı inkar etmenin bir anlamı yok. Tilki olarak doğup, arslan gibi yaşama. İkisini de olamadan ölmek, en büyük azap.

Çeşitliliklerin güzelliklerindir, zenginliklerindir. Zenginliklerini kucakla ki, arslan arslan, tilki tilki, doğa doğa olsun.

Bu da kendini bilmekten geçiyor. Ne güzel söylüyor Yunus Emre, “İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir. Sen kendini bilmezsin, ya nice okumaktır.”

Ferhat Ünlükal

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store